กลยุทธ์การตลาดดิจิทัล (Digital marketing)

ธุรกิจเพื่อสังคม คืออะไร? 7 ปัจจัยสู่ความสำเร็จของธุรกิจเพื่อสังคม

ธุรกิจเพื่อสังคม หนุ่มๆ เคยสงสัยไหมเวลามีคนพูดถึง ‘Social Enterprise Enterprise) ‘เขาหมายความว่ายังไง? ธุรกิจเพื่อสังคมมีกำไรหรือไม่? หรือแค่เน้นช่วยเหลือสังคม? หากคุณต้องการช่วยเหลือสังคม ทำไมไม่ตั้งองค์กรการกุศลหรือ NGO เลย คุณจะเริ่มต้นธุรกิจทำไม? ‘การประกอบการทางสังคมคืออะไร? ทำกำไรและช่วยเหลือสังคมได้จริงหรือ? เริ่มกันเลย~

ธุรกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise: SE) คืออะไร

ธุรกิจเพื่อสังคม Social Enterprise (SE) หรือที่หลายคนอาจเรียกว่า ‘กิจการเพื่อสังคม’ คือโมเดลการเคลื่อนไหวทางสังคมรูปแบบหนึ่งที่นำเอาโมเดลธุรกิจเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการแก้ไขปัญหาสังคม/สิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน กล่าวให้เห็นภาพคือ จากเดิมที่ต้องพึ่งพาเงินบริจาคหรือเงินทุนซึ่งอาจมีความไม่แน่นอน กลุ่มคนผู้มุ่งหวังเปลี่ยนแปลงสังคมจึงหามาปรับเปลี่ยนองค์กรหรือแนวทางการดำเนินงานของตนเองให้มีลักษณะเป็น ‘กิจการ’ ที่สามารถสร้างเงินทุนภายในให้แก่ตนเองอย่างยั่งยืนและสามารถช่วยเหลือสังคมต่ออย่างต่อเนื่องและเกิดผล

แม้จะมีเรื่องผลประกอบการเข้ามาข้องเกี่ยว เป้าหมายสำคัญหลักของ SE จึงยังคงอยู่ที่การขจัด, บรรเทา และหรือแก้ไขปัญหาสังคม บนรากฐานความสามารถในการสร้างกำไรหรือเงินทุนของตนเอง โดยไม่ต้องคอยพึ่งพาเงินบริจาคหรือเงินทุนจากแหล่งอื่นที่มักไม่ต่อเนื่องและแน่นอน

ธุรกิจเพื่อสังคม
ธุรกิจเพื่อสังคม

ธุรกิจเพื่อสังคม ตัวอย่างธุรกิจเพื่อสังคม

  • โครงการชุมชนยิ้มได้ (บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)) รวมพลังสร้างรอยยิ้มเพื่อเกษตรกรไทย เป็น “พลังพัฒนา เศรษฐกิจชุมชน” เพื่อเพิ่มช่องทางการจัดจำหน่ายสินค้าและบริการผ่านการประชาสัมพันธ์ออนไลน์ผ่าน Website: www.ชุมชนยิ้มได้.com และ Facebook Fanpage: ชุมชนยิ้มได้ โดย กลุ่ม ปตท. นับเป็นการสร้างการตลาดชุมชน มุ่งเน้นช่วยเหลือให้สินค้าชุมชนเป็นที่รับรู้และขายได้มากขึ้น โดย ปตท. ได้มีการคัดสรรสินค้าคุณภาพที่ได้รับการรับรองตามมาตรฐานสากลจากชุมชนเครือข่ายของ ปตท. ทั่วประเทศกว่า 180 รายการ
  • Local Alike ธุรกิจการจัดทัวร์ท้องถิ่น ที่มอบหน้าที่ในการออกแบบแพ็คเกจท่องเที่ยวและนำเที่ยวเองให้กับชาวบ้านและเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวสามารถเลือกสรรแพ็กเกจท่องเที่ยวชุมชนที่หลากหลายได้ด้วยตนเองผ่านเว็บแพลตฟอร์ม Local Alike กำไรส่วนใหญ่เป็นของชุมชนและแบ่งจำนวนหนึ่งแก่แพลตฟอร์ม เป้าหมายหลักของ Local Alike จึงไม่ใช่การสร้างกำไรเพื่อกำไรแก่ตนเอง แต่เพื่อชุมชนและการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงท้องถิ่นอย่างยั่งยืน
  • Café Amazon for Chance (บริษัท สานพลังวิสาหกิจเพื่อสังคม จำกัด โดยกลุ่ม ปตท. ร่วมกับบริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก (จำกัด)) ได้นำโมเดลธุรกิจเพื่อสังคมมาต่อยอดกับธุรกิจร้านกาแฟ Café Amazon โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างโอกาสให้กับผู้ด้อยโอกาสกลุ่มต่างๆ เช่น ผู้พิการทางการได้ยิน ผู้พิการทางการเรียนรู้ กลุ่มทหารผ่านศึกที่ได้รับบาดเจ็บจากการรบ และผู้สูงอายุ ให้มีอาชีพ มีโอกาสพัฒนาความสามารถ มีรายได้ และมีความรู้ในการประกอบธุรกิจผ่านร้าน Café Amazon

ธุรกิจเพื่อสังคม: ผลกระทบต่อสังคม VS กำไร อะไรคือเป้าหมายหลัก?

เมื่ออยู่ในรูปของ ‘กิจการ’ ที่ต้องพึ่งพาตนเอง กำไรจึงถือเป็นสิ่งสำคัญสำหรับธุรกิจเพื่อสังคม หากไม่มีกำไรเข้ามา กิจการก็ไม่อาจอยู่รอด ไม่อาจปฏิบัติภารกิจทางสังคมหรือสร้างผลกระทบต่อ เมื่อมองในแง่นี้ กำไรจึงดูเหมือนมีความสำคัญสูงสุด เป็นเป้าหมายหลัก แต่ในโมเดลการทำธุรกิจเพื่อสังคมนั้น พี่วาฬอาจต้องย้ำว่าแม้กำไรจะเป็น ‘สิ่งสำคัญ’ และอาจนับว่าเป็นเป้าหมายหนึ่ง แต่หัวใจหลักหรือเป้าหมายสูงสุดของธุรกิจเพื่อสังคมยังคงอยู่ที่ผลกระทบทางบวกต่อสังคม หรือตามเป้าหมายการแก้ไขปัญหาสังคมที่ธุรกิจกำหนด เช่น แม้ว่า SE รายหนึ่งจะสามารถสร้างกำไรต่อเดือนได้สูงตลอด แต่หากประเมินแล้ว พบผลกระทบทางบวกต่อสังคมน้อยมากหรือไม่เป็นไปตามเป้าหมายการแก้ไขเลย ตรงนี้ก็จะถือว่า SE ไม่ประสบความสำเร็จ มาตรวัดความสำเร็จท้ายสุดของ SE จึงอยู่ที่ประสิทธิผลที่ดีต่อกลุ่มสังคมที่ SE กำหนด ไม่ใช่ยอดขายหรือผลกำไร ทั้งนี้ แน่นอนว่าการสร้างกำไรยังคงเป็นสิ่งสำคัญที่ SE ต้องใส่ใจควบคู่กันไป

ธุรกิจเพื่อสังคม
ธุรกิจเพื่อสังคม

การวัดผลความสำเร็จของ SE

ในการวัดความสำเร็จของ SE ส่วนใหญ่จึงจะเน้นประเมินความสำเร็จผ่านเครื่องมือการวัดผลที่เรียกว่า  Social Impact Assessment (SIA) ที่ SE แต่ละแห่งต่างต้องกำหนดตัวชี้วัดและวางแผนกันแต่แรกเริ่มและอาจกำหนดระยะเวลาการประเมิน เช่น ทุก 3 เดือน หรือ ทุก 1 ปี ตามขอบเขตและลักษณะของงาน ตลอดจนการประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (Social Return on Investment: SROI) ควบคู่ เป็นต้น

พลังวาฬ Tips: SE vs CSR ต่างกันไหม?

แม้จะมีลักษณะการทำเพื่อสังคมจากโครงสร้างของกิจการคล้ายกับ SE แต่ Corporate Social Responsibility (CSR) หรือ ความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมขององค์กรนั้น คือการแบ่งผลกำไรจำนวนหนึ่งของกิจการมาจัดกิจกรรมทางสังคมเท่านั้น ไม่ได้มีลักษณะเป็นกิจการ แต่เป็นรูปแบบของนโยบาย/กิจกรรมหนึ่งในบางช่วงเวลาเท่านั้น ต่างกับ SE ที่จะเป็นกิจการเพื่อสังคมอย่างเต็มรูปแบบ ดำเนินการจัดการอย่างต่อเนื่องและบริหารทุกผลกำไรเพื่อภารกิจทางสังคมของตนเอง

ธุรกิจเพื่อสังคม 7 ธุรกิจต้นแบบที่คืนกำไรให้สังคม

แนวคิดธุรกิจเพื่อสังคม หรือ Social Enterprise (SE) ถูกนิยามขึ้นครั้งแรกโดยศาสตราจารย์ มูฮัมหมัด ยูนุส (Muhammad Yunus) นักเศรษฐศาสตร์ชาวบังกลาเทศเจ้าของรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพในปี พ.ศ. 2549

คำว่า ธุรกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise) คือธุรกิจที่สร้างขึ้นมาเพื่อแก้ไขปัญหาสังคม สิ่งแวดล้อม และการเงินไปพร้อม ๆ กัน โดยใช้การบริหารจัดการที่ดีของภาคธุรกิจมาบวกกับความรู้และนวัตกรรมสังคม มีความยั่งยืนทางการเงิน โดยที่มาของรายได้สามารถอยู่ในรูปแบบการขายผลิตภัณฑ์หรือบริการ การระดมทุนโดยให้ผลตอบแทนแก่ผู้ลงทุน ไปจนถึงการขอรับบริจาค

อภัยภูเบศร พลังสมุนไพรไทยเพื่อคนไทย

‘อภัยภูเบศร’ หรือ สมุนไพรอภัยภูเบศร ชื่อนี้คุ้นหูคุ้นตาคนไทยยิ่งนัก เพราะเลื่องชื่อลือชาเรื่องการใช้สมุนไพร อภัยภูเบศรลงทะเบียนเป็นผู้ประกอบธุรกิจเพื่อสังคมเมื่อปี พ.ศ. 2561 ซึ่งนอกจากขายผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับสมุนไพรไทยแล้ว ยังมีการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพมาใช้ในการดูแลสุขภาพของคนไทย อีกทั้งในกระบวนการขั้นตอนต่างๆ ล้วนให้ความสำคัญกับสังคมและสิ่งแวดล้อม และผลกำไรมากกว่า 50% ถูกนำกลับไปลงทุนซ้ำ เพื่อวัตถุประสงค์ทางสังคมหรือนำไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนรวม หรือคืนประโยชน์ให้แก่สังคม

ปัจจุบันอภัยภูเบศร ยังทำงานร่วมกับเกษตรกรและหมอยาพื้นบ้าน ซึ่งในปีล่าสุดมีการรับซื้อสมุนไพรจากเกษตรกรผู้ปลูกสมุนไพรนับ 500 ราย รวมกว่า 80 ล้านบาทอีกด้วย

Greenery องค์กรที่อยากให้ทุกคนได้กินอาหารดีๆ

ในยุคที่การสื่อสารมีบทความสำคัญต่อการใช้ชีวิตเรามากนั้น ‘Greenery’ มองเห็นช่องทางที่จะใช้การสื่อสารเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนสังคม ผ่านข้อมูลความรู้ แนวคิดสร้างสรรค์ และแรงบันดาลใจในการใช้ชีวิตที่เชื่อมโยงกับโลกรอบตัว

โดยหน้าที่ของ Greenery คือการสร้างเครือข่ายผู้บริโภคอาหารปลอดภัย ผ่านการสื่อสารอย่างเข้าใจง่ายบนพื้นที่ออนไลน์ คอยนำเสนอเรื่องราวหลักที่นิยามได้ด้วยวลีสั้นๆ ว่า ‘eat good. live green.’ เพราะพวกเขาเชื่อว่า ท่ามกลางข้อจำกัดของชีวิตที่หลากหลาย เราทุกคนควรใส่ใจเลือก ‘กิน’ อาหารที่ดี ปลอดสารพิษ ปรุงอย่างตั้งใจ ได้ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และเป็นส่วนหนึ่งในการรักษาสิ่งแวดล้อมที่เชื่อมโยงเกี่ยวเนื่องกับตัวเรา เพื่อสร้าง ‘สุขภาพชีวิต’ ที่ดีเท่าที่ทำได้ผ่านกลุ่มคนรุ่นใหม่เล็กๆ ที่อยากให้โลกนี้น่าอยู่ขึ้น

Local Alike การท่องเที่ยวชุมชนอย่างยั่งยืน

‘Local Alike’ เป็นธุรกิจเพื่อสังคมด้านการท่องเที่ยวชุมชน ที่มุ่งสร้างและสนับสนุนชุมชนด้วยการท่องเที่ยว อีกทั้งยังเป็นตัวเชื่อมต่อนักท่องเที่ยวกับชุมชนเข้าด้วยกัน โดยหน้าที่หลักคือสร้างแพลตฟอร์มระบบการจอง การตลาด และการประเมินผล เพื่อเชื่อมระหว่างการให้บริการของชุมชน อย่างที่พัก ทัวร์ไกด์ และกิจกรรมต่างๆ เข้ากับกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย ควบคู่ไปกับการกำหนดมาตรฐานเพื่อให้เป็นที่ไว้วางใจ และสร้างจุดขายให้ชุมชน รวมถึงการกระตุ้นให้เกิดการรับรู้ในวงกว้าง

การเที่ยวแบบ Local Alike จะเน้นให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสประสบการณ์ใหม่ๆ ผ่านวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชุมชนในแต่ละพื้นที่ ออกมาเป็นกิจกรรมต่างๆ เช่น การเดินป่าเรียนรู้ธรรมชาติ นั่งเรือชมวิถีชีวิต หรือทำอาหารพื้นถิ่นนั่งกินข้าวกับชาวบ้าน เป็นต้น

KIDKID เพราะคิดที่จะเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

ธุรกิจเพื่อสังคม ปัจจุบันปัญหาสิ่งแวดล้อมถือเป็นประเด็นใหญ่ที่ทั้งโลกหยิบขึ้นมาพูดคุยและหาแนวทางแก้ไขกันอย่างจริงจัง รวมถึง ‘KIDKID’ ของนักแสดงหนุ่มหัวใจรักโลกอย่าง คุณท็อป – พิพัฒน์ อภิรักษ์ธนากร และ คุณนุ่น – ศิรพันธ์ วัฒนจินดา

KIDKID คือธุรกิจเพื่อสังคมที่เน้นเรื่องการใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการแก้ปัญหาโดยคำนึงทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เกิดความยั่งยืนต่อไปในอนาคต โดยครั้งแรกเริ่มต้นจากการเปิดร้านขายสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม พร้อมจ้างพนักงานที่เป็นผู้พิการ ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นศูนย์เรียนรู้งานออกแบบที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ก่อนก่อตั้งกลุ่ม ECO DESIGN THAI THAI เพื่อรวบรวมผู้ประกอบการที่จำหน่ายสินค้าเพื่อสิ่งแวดล้อม

ในขณะเดียวกันได้ตั้ง ‘บริษัท คิดคิด จำกัด’ เพื่อทำงานออกแบบผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ภายใต้ความเชื่อที่ว่า “เราสามารถเปลี่ยนโลกให้น่าอยู่มากขึ้น ด้วยการออกแบบ”

Blind Experience เปลี่ยนความมืดให้กลายเป็นจินตนาการ

‘Blind Experience’ คือธุรกิจเพื่อสังคมที่ก่อตั้งโดย ‘หลุยส์ – กฤษณ์ สงวนปิยะพันธ์’ ร่วมมือกับ Lido Connect และมูลนิธิช่วยคนตาบอดแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ ในการสร้างสรรค์ให้ทุกคนได้พบกับประสบการณ์การเรียนรู้รูปแบบใหม่ที่ใช้ประสาทสัมผัสต่างๆ อย่าง เสียง กลิ่น รส สัมผัส เวลา สถานที่ และจินตนาการ แทนการมองเห็น

เริ่มต้น Blind Experience ทำละครเวทีร่วมกับผู้พิการทางสายตา ภายใต้ชื่อกลุ่ม ‘Volunteer For ME’ เกิดเป็นละครเวที ‘เรื่องเล่าจากหิ่งห้อย’ ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากบทเพลงนิทานหิ่งห้อย ของศิลปินเฉลียง และภาพยนตร์ animation เรื่อง Grave of The Fireflies

โดยรายได้หลักนอกจากการขายบัตรละครเวทีแล้ว Blind Experience ยังให้บริการครอบคลุมไปถึงการจัดอบรม การจัดการความรู้ในประเด็นต่างๆ และจากรายได้ละครเวทีเรื่องเล่าจากหิ่งห้อยล่าสุด ทางองค์กรได้นำรายได้ส่วนหนึ่งไปสร้าง ‘โครงการพัฒนาศักยภาพเรียนรู้ในความมืด’ ร่วมกับมูลนิธิช่วยคนตาบอดแห่งประเทศไทยฯ เพื่อสร้างสรรค์หลักสูตรและสภาพแวดล้อมในการเรียนรู้ทักษะวิชาชีพ เพื่อต่อยอดการเรียนรู้ร่วมกันอย่างยั่งยืนในอนาคต

พรรณนา แอปฯ ดูหนังสำหรับผู้พิการทางสายตา

ในวันที่ดวงตามืดบอด จะดีสักแค่ไหนถ้าได้กลับไปดูหนังได้อีกครั้ง ‘พรรณนา’ (PANNANA) แอปพลิเคชันเสียงบรรยายภาพสำหรับผู้พิการทางสายตา ที่จะมาคอยสร้างอรรถรสในการรับรู้เหตุการณ์ สีหน้า อารมณ์ของนักแสดง พัฒนาแอปพลิเคชันโดย ฉัตรชัย อภิบาลพูนผล CEO บริษัท กล่องดินสอ จำกัด

ธุรกิจเพื่อสังคม
ธุรกิจเพื่อสังคม

โดยภายในแอปพลิเคชันพรรณนาจะมีรายการเสียงบรรยายภาพของภาพยนตร์ ละคร รายการโทรทัศน์ต่างๆ เมื่อผู้พิการทางสายตาต้องการชมสื่อบันเทิงต่างๆ ก็เพียงแค่เปิดใช้งานแอปพลิเคชันพรรณนา พร้อมกับเปิดไฟล์เสียงบรรยายภาพ (AD) ของรายการไปพร้อมกัน สามารถดาวน์โหลดได้ที่ Google Play หรือ App Store

CareerVisa Thailand สตาร์ทอัพเพื่อคนรุ่นใหม่ ที่ปรึกษาทางอาชีพ

ธุรกิจเพื่อสังคม ปัจจุบันอัตราการลาออกจากองค์กรเพิ่มมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยพบว่ามีสาเหตุหลักมาจากผู้สมัครขาดความเข้าใจในสภาพการทำงานจริง ‘CareerVisa Thailand’ สตาร์ทอัพสัญชาติไทยจึงเกิดขึ้นมาเพื่อมาคอยให้คำปรึกษาทางด้านอาชีพกับนักเรียนและนักศึกษา เพื่อให้ทุกคนสามารถค้นหาและรู้จักตัวเอง รวมถึงได้ทำงานที่เหมาะสมกับทักษะของตัวเองจริง ๆ ผ่านแอปพลิเคชัน ‘CareerVisa’

นอกจากให้บริการคำปรึกษาทางด้านอาชีพผ่านออนไลน์แล้ว CareerVisa Thailand ยังมีการจัดทำแบบประเมินอาชีพที่เก็บสำรวจข้อมูล 5 ด้าน (ทักษะและสิ่งที่สนใจ บุคลิกภาพและสังคม เงื่อนไขในการทำงาน วิถีชีวิต คุณค่าที่ยึดถือ) จากผู้ทำงานหลายสาขาอาชีพ เพื่อนำมาเทียบเคียงกับผลลัพธ์ของผู้ทดสอบ

คำสำคัญ

  • แบรนด์ ธุรกิจเพื่อสังคม
  • ไอเดียธุรกิจเพื่อสังคม
  • โมเดลธุรกิจเพื่อสังคม
  • รวมกิจการเพื่อสังคม
  • ธุรกิจเพื่อสังคม ต่างประเทศ

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button